Alışveriş Merkezlerinde Özel Güvenlik Hizmeti

Alışveriş Merkezlerinde Özel Güvenlik Hizmeti

Büyük ölçekli binalarda bulunan ticaret merkezlerine Alışveriş Merkezi denilmektedir. Halk arasında kısaca AVM olarak adlandırılmaktadır.

Adı Alışveriş Merkezi olmasa da AVM’ye benzer mantıkla çalışan yapılara ilk olarak 14. Yüz yılların başında rastlanılmış ve bu yapıların adı kapalı çarşı olarak anılmıştır. Kapalı çarşılar 1950’li yılların başından itibaren aranılan her malın bir çatı altında toplu halde bulunabildiği, Alışveriş Merkezlerine dönüşmüştür. Günümüzde ise Alışveriş Merkezleri yeme, içme, eğlence ve dinlenmenin de yanı sıra barınma ihtiyacının da karşılanabileceği büyük ve devasa bir sektöre dönüşmüştür. Günden güne AVM sayısı artmaya ve sektör de büyümeye devam etmektedir.

AVM Güvenliği

Günümüz dünyasında teknolojinin hızla gelişmesi, ülkeler arasındaki fiziki ve siyasi sınırların kalkması, insanların yaşam standartlarının gün geçtikçe artması gibi sebepler toplumda güvenlik ve korunma ihtiyacını ön plana çıkarmakla birlikte AVM’lerinde korunmasını gereklilik haline getirmiştir. En azından Ülkemizde AVM’ler korunmalı olgusu bir güvenlik yaklaşımı olarak yerleşmiş bir düşüncedir. Ülkemizde neredeyse bütün AVM’ler Özel Güvenlik tarafından korunmakta ve AVM güvenliği bir güvenlik branşı ve uzmanlık dalı haline gelmiştir.

Özel Güvenlik olarak AVM’lerdeki görevimiz;

AVM’lerde güvenlik hizmeti 24 saat esasına göre aralıksız ve genelde silahsız olarak yürütülmektedir.

AVM’lerin korunup, kollanması görevi için öncelikle Ö.G.G. mevcudunun belirlenmesi ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, ticari kaygılardan uzak bir yaklaşımla karar verilebilmedir. Her ne kadar da korunan bir tesismiş gibi görünse de bunun yanı sıra AVM’ye gelen misafirleri de korumak, kollamaktır. Mevcut kanunla Özel güvenlik sektöründe faaliyet gösteren şirketler ile bu mesleğin fedakarları ellerinden gelenin en iyisini yaparak koruma görevini canla başla yerine getirmektedir.

Örneğin 10 giriş/çıkış kapısı, 6 kapalı/açık otopark giriş/çıkışı, 5000 araç kapasiteli otoparkı, 4000 kişi kapasiteli sinema salonu, 4000 kişi kapasiteli fast food restaurant ve kafe alanı, 400’e yakın mağaza ve kiosk (Kulübe) barındıran, yanında aynı isimle anılan konutları bulunan ve 3-4 kattan oluşan günde 60-70 bin kişiyi misafir eden devasa bir yapının korunması bir hayli zor ve önemli bir iştir. Dünyada olduğu gibi Ülkemizde de özellikle son zamanlarda artan terör vb. olaylar nedeniyle güvenlik açık ve risklerini ortadan kaldırabilmek ya da en aza indirebilmek için AVM’de görevlendirilecek (yöneticilerde dahil) ortalama 100-120 kişilik güvenlik kadrosuna ihtiyaç duyulmaktadır. Böylesi bir yapıda her görev noktası için yeteri kadar güvenlik görevlisi görevlendirilmelidir. Ayrıca güvenlik risklerini en aza indirebilmek için elektronik sistemler (X-RAY vb.) kullanılmalıdır. Hafta içi AVM’ye gelen misafirlerin özellikle yoğun giriş yaptığı kapı ve katlara ilave güvenlik personeli görevlendirilmelidir. Hafta sonları ise alışverişe gelen misafir sayısında gözle görülür bir artış yaşanacağından özel tedbirler alınmalı ve yoğun saatlerde vardiya da görevli Ö.G.G. sayısı artırılmalıdır. Yine AVM’lerde yapılan konserler ve etkinlikler de Özel güvenlik için başlı başına koordinasyon ve uzmanlık gerektiren bir iş olup, ilave tedbirler ve ilave Ö.G.G. gerektiren işlerdir.

Güvenlik personeli hizmet verilen AVM’de 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve Uygulama Yönetmeliğinin verdiği yetki çerçevesinde, İnsan hakları ve hukukun üstünlüğü ilkesine bağlı olarak görevin bilinci ile hareket etmekle birlikte disiplinli, üst ve amirlerinin vermiş olduğu emir ve talimatlar doğrultusunda görevlerini yerine getirirken eğitimi, kıyafeti ve temsil kabiliyetiyle kendini gösterebilmeli, bir tehlike anında bir aslan kadar çevik ve etkin olmalı, Özel Güvenlik Görevlisi bir görev noktasında yada giriş kapısında Alış Veriş Merkezini gezmeye yada alış veriş yapmaya gelen misafirlerle ile karşılaştığında, iletişime geçtiğinde kibar ve alçak gönüllü davranmalı, hizmet sektörünün bir parçası olduğunu hiçbir zaman unutmamalıdır. Duruma göre bazen bir pamuk kadar yumuşak davranmalı, bazen de bir balyoz kadar sert olabilmelidir. Görev aldığı AVM’nin ilk karşılayıcısı ve gülen yüzü olduğunu, yine temsil ettiği şirketin ise bir parçası ve aynası olduğunu da asla unutmamalıdır. Özel Güvenlik Uyması ve uygulaması gereken standartlar ile prosedürleri iyi bilmeli, kişisel koruyucu donanımlarını çok iyi tanımalı ve kullanmalıdır. Bir Ö.G.G. personeli güvenlik hizmeti verilen AVM’de gün içinde birçok olay ve durumlarla karşılaşacaktır. Bu nedenle personele herhangi bir olay vuku bulduğunda uyması ve uygulaması için belirli sürelerde aksatılmadan hizmet içi eğitimler verilmeli, personel her yönüyle zinde tutulmalıdır.

- Günlük olarak AVM ye gelen ziyaretçiler ile mağaza personelleri 5188 sayılı yasanın özel güvenlik personeline vermiş olduğu yetki çerçevesinde karşılanmalı, duyarlı kapıdan geçirmelidir. AVM’ye gelen misafirlerin üstleri ve allerindeki çantalar dedektörle aramalı, eşyaları X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirmelidir. X-ray cihazı yoksa çantalarını açmaları rica edilerek, gözle kontrol etmelidir. Asla çanta vb. eşyalara el sürmemelidir. Gerekli görüldüğü takdirde polis çağırarak polis tarafından yasalar çerçevesinde arama yaptırılmalıdır.

- AVM’nin müşteriye açık olmadığı saatlerde AVM içine yetkisiz hiçbir şahıs her ne sebeple olursa olsun alınmamalıdır. Sayım vb. sebeplerle AVM içerisine girmek isteyen mağaza personelleri, onaylı personel kimlik kartlarını ve o gün için AVM yönetimince ne amaçla gireceğine dair onaylanmış giriş formları gösterilmeden AVM içerisine kesinlikle kimse alınmamalıdır. Bu ziyaretçiler Ö.G.G. personelinin kontrol ve nezaretinde içeri alınmalıdır. Bina giriş kapılarının kapalı olduğu kontrol edilmeli, açık kapı ya da kilit var ise bunlar hakkında bir tutanak düzenlenerek kapatılmalı, değerli eşya ve para olan bölmelere kesinlikle girilmemelidir. Açık unutulan alanların yetkilisine bilgi verilmeli, yetkili ve görevli arasında geçen görüşme hakkında tutanak tanzim edilmelidir.

- AVM’ye giriş yapan araçlar; personel, yönetim veya ziyaretçi aracı olarak ayırt etmeksizin, gözle, araç altı ayna ve dedektörle kontrole tabi tutulmalıdır.

- AVM’lerde CCTV Hizmeti 24 saat esasına göre aralıksız devam etmelidir. Olası terör saldırıları, hırsızlık, sabotaj ve her türlü olumsuz tehditler karşısında kamera sisteminin çok önemli ve caydırıcı olduğu bilinmektedir. AVM genelinde mevcut kameralarla otomasyon (CCTV) merkezinden en az bir güvenlik personeli tarafından izlenmeli, bölgede vuku bulan olaylara derhal müdahale edilmeli ve görüntüler adli birimlere sevk edilse dahi saklanmalıdır.

- AVM’de uygulanacak güvenlik prosedür ve talimatları güvenlik personeline aktarılmalı, personel konu hakkında eğitilmeli, önemli eğitimlerle ilgili personele katılım sertifikası düzenlenmeli ve eğitimi sevdirmek, özendirmek adına çeşitli sosyal faaliyetler düzenlenmeli ve bu sosyal faaliyetlerle birlikte personele iletilmesi gereken mesajlar aktarılmalıdır. Güvenlik yöneticilerince Planlı veya plansız olarak güvenlik operasyonunu denetlenip, varsa aksaklıklar hemen giderilmelidir. AVM güvenlik sorumlusu (Müdür, Müdür Yardımcısı ve şefler) belirli periyotlarda toplantılar yapılmalıdır. Bu toplantılar için bir kayıt formu oluşturulmalı, muhakkak toplantıya katılanlarca imza altına alınmalıdır. Müşteri (Yatırımcı, AVM Operasyonunda görevli yönetim) ile ilişkileri gözden geçirmeli, daimi ve iyi ilişkiler inşa edilmeli, çalışma barışı sağlanmalı ve çözüm ortağı olarak yola devam süresince AVM de görevli bulunan güvenlik sorumlusu (Proje Müdürü, Yardımcısı) koordinasyonu sağlamalıdır. Güvenlik çalışanları olarak her ne kadar da AVM için çalışıyor olsak da güvenlik hizmeti veren şirketin vazgeçilmez bir yüzü, bir parçası olduğumuzu da asla unutulmamalıyız. AVM Operasyonunda görevli yönetim ile yapılan toplantı kararları takip edilmelidir. Personelin uyması ve uygulaması gereken disiplin kurallarından asla vazgeçilmemelidir. Bunlar yazılı hale getirilip, personele tebliğ edilmelidir.

- AVM’de oluşan olayların muhakkak kaydı tutulmalı, her olay güvenlik personelince bir üst yetkiliye ve görevi devralan görevliye aktarılmalı, varsa hatalar gözden geçirilerek bu hatalardan dersler çıkarılıp, hataların tekrarlanmaması için önlemler alınmalıdır. Suç işleyen biri yakalandığında nasıl bir uygulamaya tabi tutulacağı personelce bilinmeli, öğretilmelidir.

- AVM’de aydınlatma, kamera, yangın söndürücüler (Boşmu/Dolumu, arızalı mı?) demirbaş vb. malzemelerin günlük olarak kontrolleri sağlanmalıdır.

- Personel olası şüpheli bir paket veya bomba ihbarı olduğunda, yangın yada benzeri durumlarda ne yapacağını, nasıl hareket edeceğini, üstlerini derhal bilgilendirmesi gerektiğini iyi bilmelidir. Bu ve benzeri olayı canlandıran tatbikatlar düzenleyerek personele nasıl davranacağını öğrenmesi ve anlaması için personeli yenileyici, geliştiren eğitimlere taviz verilmeden devam edilmelidir.

- AVM’lerde genellikle misafirlere kapalı olan ve mağazaların arkasında bulunan alanlarda servis koridorları, yük asansörleri, acil çıkış kapıları ve kapalı otoparklara açılan kapılar mevcuttur. Güvenlik personelleri tarafından AVM servis koridorları gün içerisinde belirli periyotlar dahilinde kontrol edilmeli, bu görev kesinlikle aksatılmamalıdır. Görülen sorun ve aksaklıklar ivedilikle (CCTV) otomasyon merkezine aktarılarak ilgili birimlere bilgi verilip, sorunlar giderilmelidir. 

- AVM’de kilit ve anahtarların bir sorumlusu olmalı, kilit ve anahtarlardan sorumlu görevli anahtarların üzerine hangi bölümlere ait olduğunu yazmalı, kaybolmaması için önlem almalı, kilit ve anahtarların kaybolması, bir değişiklik yada yenileme olması durumlarda Güvenlik Yöneticisine bilgi vermelidir.

- Devriye personeli oluşabilecek hırsızlık, kapkaç, taciz vb. olayları önleme ve caydırıcılık görevini yürütmeli, oluşacak durumlardan mutlaka güvenlik sorumlusunu bilgilendirmelidir. Bir sorun olduğunda olayın tespiti ile tutanak tanzim edilmesi gerektiği asla unutulmamalı ve tutanaklar bir klasörde muhafaza edilmelidir.

- AVM Otoparklarında görevli güvenlik personeli sabit olarak belli bir noktada görev yapmamalıdır. Devriye görevi icra etmelidir. Ayrıca park halindeki araçlardan akar yakıt akması, gaz kaçırması durumlarına karşı araçları kontrol etmeli, görevi esnasında olası bir yangın veya patlama riskini önlemek için üst ve amirlerine bilgi vererek bölgede gerekli düzeni alma konusunda eğitilmeli ve önleyici özel kolluk görevini icra etmelidir.

- Özellikle hafta sonları ve önemli günlerde otoparklarda yoğun araç trafiği olduğunda AVM’ye gelen misafirlere yardımcı olmak maksadıyla kontrol ve yönlendirme yapılmalı, ancak bu görevi sağlayan Ö.G.G. saygılı olmalı, kibarlığı elden bırakmamalıdır.

- Otoparklarda araçlara zarar verme, araçtan hırsızlık olayları yaşanabilir. Bu nedenle otoparklardaki kamera sistemi gözden geçirilmeli, yetersizlik hakkında bir tutanak tanzim edilerek yönetim bilgilendirilmelidir.

- Otoparklarda park halinde bulunan araçlar içerisinde alkol ve uyuşturucu madde kullanımı olabilir, bu ve benzeri olaylara güvenlik personeli soğuk kanlılıkla yaklaşmalı, gerekli uyarı ve ikazları yapmalı, sorun çözülmüyorsa Genel Kolluk Kuvvetlerinden yardım istenmelidir.

- Açık otoparklarda devriye görevi yapan güvenlik personellerinin kötü hava şartlarında kayma, düşme sorunları başta olmak üzere, personele dikkatsiz bir sürücünün çarpması veya araç altı kontrol görevi esnasında ayağı üzerinden araç geçme riski bulunmaktadır. Bu nedenle güvenlik personelleri konu hakkında bilgilendirilmeli, dikkat etmeleri hususunda tebliğ yapılmalıdır.

- AVM’lerde bulunan Restoran bacaları ile, mağaza depoları, AVM’lerin görünmeyen yüzü servis koridorları ve çöp merkezinde biriken kartonlar yangın için potansiyel bir risk konumdadır. Ayrıca ısı merkezi, jeneratör odalarında ve elektrikle çalışan makinelerin bulunduğu alanlarda yüksek derecede yangın riski mevcuttur. Otoparklarda da araç yangını yaşanabilir (elektrik ve yakıt sisteminden kaynaklı) kapalı otoparklarda bulunan aspiratör ve fanların çalışır durumda olması gerekmektedir. Çalışmayan her türlü hakkında tutanak tanzim edilerek yönetim bilgilendirilmelidir. Sonuç olarak AVM sektörü ne kadar büyürse güvenlikte buna paralellik gösterecek ve AVM güvenliği uzmanlık dalı olarak büyüyüp gelişecektir. Bu nedenle bu işin profesyonelleri olarak çağa ayak uydurup, gelişmelere açık bir şekilde kendimizi daima yetiştirmeli ve görev bilinciyle hareket etmeliyiz. Çünkü güvenlik ihmale gelmez. Güvenlik, güven duyduğumuz insanlarla olur.

Saygılarımla

AVM’lerde Görev Alacak Personelin Uyması, Uygulaması Gereken Hukuki Kaynaklar

Arama, adli ve önleyici arama olarak ikiye ayrılır. Adli arama; bir suç şüphesi altında bulunan kimsenin suç hakkında delillerin elde edilmesi için özel ve aile hayatının gizliliğinin sınırlandırılarak konutunda, işyerinde, kendisine ait diğer yerlerde, üzerinde, eşyasında, aracında yapılan araştırma işlemidir. Adli arama hakim kararıyla yapılır. Önleyici arama ise; kamu güvenliği ve düzeninin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla yapılan taşınması yasak ve sakıncalı maddelerin tespitini içeren aramadır. Önleyici arama yapılacak yerler (alışveriş merkezleri, stadlar, garlar ve sair) için mülki amirden izin alınması gerekmektedir.

Özel güvenlik görevlilerinin arama yetkisi ise Özel Güvenlik Hizmetleri Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’nin 21. maddesinde sayılmıştır. Bu maddeler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin yetkilerini şu şekilde sayabiliriz

- Koruma ve güvenliğini sağladıkları alanlara girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirme, bu kişilerin üstlerini dedektörle arama, eşyaları X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirme, 

- Toplantı, konser, spor müsabakası, sahne gösterileri ve benzeri etkinlikler ile cenaze ve düğün törenlerinde kimlik sorma, duyarlı kapıdan geçirme, bu kişilerin üstlerini dedektörle arama, eşyaları X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirme, 

- (Değişik:08.02.2008/26781-5728/544.md.) Ceza Muhakemesi Kanununun 90 ıncı maddesine göre yakalama. 

- (Değişik:08.02.2008/26781-5728/544.md.) Görev alanında, haklarında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalama ve arama,

- Yangın, deprem gibi tabiî afet durumlarında ve imdat istenmesi halinde görev alanındaki işyeri ve konutlara girme, 

- Hava meydanı, liman, gar, istasyon ve terminal gibi toplu ulaşım tesislerinde kimlik sorma, duyarlı kapıdan geçirme, bu kişilerin üstlerini dedektörle arama, eşyaları X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirme,

- Genel kolluk kuvvetlerine derhal bildirmek şartıyla, aramalar sırasında suç teşkil eden veya delil olabilecek ya da suç teşkil etmemekle birlikte tehlike doğurabilecek eşyayı emanete alma,

- Terk edilmiş ve bulunmuş eşyayı emanete alma,

- Kişinin vücudu veya sağlığı bakımından mevcut bir tehlikeden korunması amacıyla yakalama,

- (Değişik:08.02.2008/26781-5728/544.md.) Olay yerini ve delilleri koruma, bu amaçla Ceza Muhakemesi Kanununun 168 inci maddesine göre yakalama,

- (Değişik:08.02.2008/26781-5728/544.md.) Türk Medeni Kanununun 981 inci maddesine, Borçlar Kanununun 52 nci maddesine, Türk Ceza Kanununun 24 ve 25 inci maddelerine göre zor kullanmadır.

Özel güvenliğin yasal sınırları aşarak arama yaptığı hallerde, şikayet hakkınız doğar. Nitekim Taraf gazetesinin 30.05.2015 tarihli haberine göre, bir alışveriş merkezinde hırsızlık şüphesiyle anne ve oğlu elle ve soyulmaları suretiyle iki güvenlik görevlisi tarafından aranmışlar, bu olay İstanbul 77. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından 2 yıl 15 gün hapis cezasıyla neticelenmiştir. Söz konusu karar emsal niteliği taşımaktadır.

AVM’lerde CCTV Hizmetine Yönelik Olarak;

MADDE 10. - Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir kopyasını verirler.

Bilgi veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum ve kuruluşlar ilgilinin;

a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını incelemesi ve not alabilmesini,

b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,

c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları izleyebilmesini sağlarlar.

Bilgi veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır.

Kapsam dışı durumlarda sayılan haller dışında taraf olan başvuru sahibine görüntüleri vermemek idareciler açısından suç teşkil eder.

Kapsam dışı haller aşağıdaki maddelerde yazılıdır.

İdarî soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler 

MADDE 19. - Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;

a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,

b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini tehlikeye sokacak,

c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,

d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek,

Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.

Adlî soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler

MADDE 20. - Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;

a) Suç işlenmesine yol açacak,

b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,

c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,

d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl edecek,

Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.

Saygılarımla

Ali AŞILI

Related Articles