Bilişim Suçlarının Çocuklarımıza Etkileri

Bilişim Suçlarının Çocuklarımıza Etkileri

Bilişim suçları, bilgi güvenliğinden operasyon güvenliğine ve bilgisayar sistemlerinin güvenliğine kadar birçok farklı kavramı kapsar. 

Devletler açısından ise vatandaşların, kurumların, kritik altyapının ve devlete ait bilgisayar sistemlerinin saldırılara ya da verilerin çalınmasına karşı korunması anlamına gelir. Siber terimi sibernetik kökeninden gelmektedir. İlk olarak 1958 yılında, canlılar ve/veya makineler arasındaki iletişim disiplinini inceleyen Sibernetik biliminin babası sayılan Louis Couffignal tarafından kullanılmıştır. (1)

Günümüzün bilgisayar korsanları masum insanların kredi kartlarını, banka hesap bilgilerini gizlice çalabilirler. Yazılımları bozabilirler veya uzmanların dahi algılayamayacağı tasarım kusurlarını oluşturup, çok önemli bir dijital tasarımı değiştirebilir, ya da kullanılmaz hale getirebilirler. Konusunda uzman bir siber saldırgan uçak, gemi ya da kara taşıtlarının veya teslim edilecek bir uçağı, gemiyi ya da benzeri araçların yazılımlarına ulaşarak ileriki aşamalarda yapacağı seyir güvenliğini tehlikeye atabilir. Dijital yazılımlar vasıtasıyla işletilen basit ev aletlerini, ya da akıllı ev olarak adlandırılan ev güvenlik sistemleri üzerinde bulunan yazılımlara müdahale edip, masum insanlara zarar verebilirler. Siber güvenlik uzmanları, bilgi sistemlerine yönelik iç ve dış saldırıları bertaraf etmek ve sistemleri tehditlerden korumak maksadıyla bilgisayar sistemlerine yönelik olarak güvenlik artırıcı geliştirme ve güncelleme çalışmaları yapmaktadırlar. Ancak bu çalışmalar bile siber saldırıda bulunacak kötü niyetli şahısları durdurmaya yetmemektedir.

İnterneti çoğunlukla arkadaşlarımızla ve ailemizle iletişim kurmak ve iletişim halinde kalmak için kullanıyoruz. Son zamanlarda internet kullanım yaşı bir hayli düşüş göstermektedir. Çocuklar ev ödevlerini internet üzerindeki derslere yardım eden sitelerden üzerinden çalıştıktan sonra kalan zamanlarında video oyunları oynamakta, müzik dinleyip, çeşitli videolar indirmektedirler. Büyüklerde buna paralel olarak, TV şovları ve filmler izleyip, çeşitli finansal işlemlerini, alışveriş ve diğer önemli günlük rutin işlerini internet üzerinden takip etmektedirler. Gerçek hayatta başımıza gelen hırsızlık ve benzeri suçlar internette de başımıza gelmektedir. Ancak bazen başımıza gelen bu olayın farkına bile varamayız. Hatta üç beş yıl sonra genel kolluk birimleri tarafından telefonla aranarak karakola davet edildiğimiz zaman durumu fark edebiliriz. Bazen de bir başkası dolandırılmış olabilir fakat dolandırıcı bizim telefonumuz üzerinden şahsı dolandırmış olabilir. Bu nedenle bilişim suçları konusu çok önemlidir. Bizleri telefonla arayıp, ben yanlışlıkla sizin telefon faturanızı ödedim şeklinde bizleri kandırmaya çalışan insanlara itibar etmek yerine hemen emniyet birimlerini, bankamızı ya da telefon operatörümüzü arayıp bilgi vermeliyiz. Çünkü hiçbir şey fark etmeden dolandırılabiliriz. Çocuklarımızı kötü niyetli bilişim hırsızlarından ve onların çocuklarımıza verebilecekleri zararlardan çocuklarımızı korumak için, çocuklarımıza trafik kurallarını öğretirken karşıdan karşıya geçmeden önce her iki tarafa da bakmalarının hayati bir önem taşıdığını öğrettiğimiz gibi, interneti kullanırken de çok dikkatli olmalarını öğretmeli ve internet üzerinden başlarına gelebilecekleri detaylı bir şekilde anlayacakları bir dille öğretmeliyiz. Bu konu özellikle bilişim dersleri kapsamında Milli eğitim müfredatına da alınmalıdır. Çocuklar ilkokula başladıkları andan itibaren bilişim suçlarına yönelik olarak bu ve benzeri konuları bilmeli nasıl hareket edeceklerini, neden internet üzerinde çok dikkat etmeleri hususunda eğitilmeli, bilinçlendirilmelidir. Çünkü çocuklar, internet üzerinde yapmış oldukları etkinlikler nedeniyle sadece kendilerini zor durumda bırakmayacaklardır. Başta aileleri olmak üzere belki abartılı gelebilir ancak bu doğrudur ve bunun çeşitli örnekleri bulunmaktadır. Bazen 8-9 yaşındaki çocuklar pentagon’un ya da benzeri gizli birimlerin bilgisayarlarına bilmeden sızmaktadır. Ancak çocuk bu yaptığı faaliyeti sırf oyun olsun diye yapmakta ve ne yaptığını bilmemektedir. Bu ve benzeri faaliyeti yaptığı esnada bir füzenin ateşlenmesini, bir uçağın düşmesi ya da benzeri daha büyük bir sıkıntıya neden olabilir. Ülkelerine de bu faaliyetlerinden ötürü bilmeden büyük zararlar verebileceklerinin farkında bile olmayacaklarına dair bilişim uzmanlarınca da uyarılarda bulunulduğu, önlem alınmaya çalışıldığı bilinen bir gerçektir. İnternet faydaları saymakla bitmez, kullanım kolaylığı, alış verişi, eğlenceyi ayağımıza kadar getirmiş olduğu herkes tarafından bilinmektedir. Ancak bu faydalarının yanı sıra ne tür tehlikelerinin olduğunu da bilmeliyiz, araştırmalıyız ve öğrenip, çocuklarımıza da zararlarını anlatıp öğretmek zorundayız. Bu konuda kendimiz başta olmak üzere siber suç ve çeteleri, siber, hırsızlık ve terör faaliyetleri hakkında ve çocuk istismarları ve benzeri konularda hakkında çocuklarımızı korumak maksadıyla adımlar atmalıyız. İnternet kullanıcılığının daha güvenli hale getirilmesi için başta bizi yöneten yetkilileri, sivil toplum kuruluşları ve benzeri organizasyonları harekete geçirmek adına çaba sarf etmeliyiz. Bunu hem kendimiz, hem ülkemiz, hem de yarınlarımızın güvencesi olan çocuklarımızın geleceği için yapmak zorundayız. Bu bir vatandaşlık görevidir.

Artık Dijital bir Çağda Yaşıyoruz ve Çocuklarımız Dijital Bir Yaşam Sürüyorlar

Siber güvenlik uzmanlarına göre, 6-18 yaş arası çocuklar artık neredeyse günde ortalama 7 saatlerini Internet'te akıllı telefon ya da benzeri iletişim araçlarının başında geçiriyorlar. Bir çocuğun günde ortalama olarak 8 saat uyuduğunu varsayarsak, bu durumda çocuklar uyanık kaldıkları sürenin yarısını internet üzerinde çevrimiçi olarak zaman geçirdiği anlamına gelmektedir. Bu süre içinde çocuklarımız nasıl olsa beni rahatsız etmiyor, bana bir şey sormuyor, eline bir telefon verdim işte onunla ilgilensin bende rahat, rahat işlerimi yaparım diye düşünürsek çocuklarımızı dipsiz bir kuyunun içine atmış olabiliriz ve onları bilmediğimiz tanımadığımız insanlarla baş başa bırakıp, tehlikelerin içine atmış olabiliriz. Canımızdan esirgediğimiz, gözümüzden sakındığımız çocuklarımızı kendi ellerimizle nasıl bir zarar verdiğimizi görmezden gelemeyiz. Önlem almalıyız, çocuklarımızı kontrol altında tutup, takip etmeliyiz.

Siber Ortamda Taciz, Zorbalık ve İstismar Suçları Ve Korunma Yolları

Adli bilişim suçlarına yönelik olarak, konusunda uzman savcı, hâkim, avukatlar ve Adli bilişimi her yönüyle bilen uzman kolluk birimleri, bilişim uzmanları, bilirkişiler bulunmaktadır. Bu görevliler İnternet üzerinden suç işleyenleri takip ve kontrol edip cezalarını vermek üzere araştıran, yakalayan ve Türk Milleti adına cezalarını verilmesini sağlayan görevlilerdir. İnternet üzerinden işlenen suçlara yönelik olarak çeşitli kanun ve yönetmelikler bulunmaktadır. Bizler bu konun ve yönetmelikleri internet üzerinden araştırıp, okuyabiliriz. Konuya yönelik birçok makale bulunmaktadır. Gerek psikolojik, sosyolojik, ekonomik, adli bilişim, siber suç ve suçlulara dair ve çocuklarımıza nasıl yardım etmemiz gerektiğini araştıran, siber ortamda taciz, zorbalık ve istismar ve benzeri suçluların profillerini ortaya koyan, daha önce yaşanmış örnekleri bizlere sunan, öğreten makaleleri okuyup, bilinçlenebilir ve çocuklarımızı bu tür istismarcılardan koruyabilmenin yolunu anlayabiliriz.

TCK’da Bilişim Suçları

Avrupa birliği uyum yasaları çerçevesinde hazırlanan, suçlara ve cezalara yeni düzenlemeler getiren 5237 sayılı yeni TCK, 1 Haziran 2005 tarihi itibari ile yürürlüğe girmiştir. 79 yıldır yürürlükte bulunan ve 06 Haziran 1991 yılında ilk olarak bilişim suçları kategorisinin kanun metnine girdiği 765 sayılı (eski TCK) Türk Ceza Kanunu’na ek olarak birçok düzenlenme yapılmış, bilişim alanında işlenen suçlarda oldukça genişletilmeye çalışılmıştır. Yeni TCK ile birlikte; Bilişim Suçları, onuncu bölüm altında “Bilişim Alanında Suçlar” başlığı altına alınmış ve eski TCK ya ek olarak Banka ve Kredi Kartlarına karşı işlenen suçlara ve Tüzel Kişilerin bilişim suçları işlemesine yönelik maddeler bulunmaktadır. (2)

Kimlik hırsızlığı

Başkasının kişisel bilgilerini ya da Banka hesabını, internet hesabını ya da banka ve benzeri kredi kartlarını çalmak için internet üzerinden yapılan illegal hareketlerdir.

Mobil Cihazların Güvenliği

Taşınabilir bilgisayarınızla cep telefonunuzla veya tabletinizle sayfalara göz atarken İnternet'e erişim sağlayabilirisiniz. Cep telefonlarımızı kullanırken çok dikkatli olmalıyız. Bilmediğimiz kişilerden gelen mail ve mesajları kesinlikle merak edip, açmadan silmeliyiz. Taşınabilir cihazlarımızı yakından izlemeliyiz. Cihazlarımızı asla gözetimsiz bırakmamalıyız. Kullanmadığımız zamanlarda cihazınızı daima kilit özelliğinde bırakmalıyız. Diğer kullanıcıların cihazımıza erişmesini önlemek için güçlü şifreler kullanmalıyız. Şifrelerimizi asla kimseyle paylaşmamalı ve telefonumuzda, internet erişimi olan cihazlarımızda kullandığımız uygulamalarımızı bilmeliyiz. Uygulamayı indirmeden önce uygulamaya yönelik ayarları görüntüleyip, virüs taramasından geçirdikten sonra cihazımıza yüklemeliyiz. İnternet üzerinde gereksiz birçok program bulunmaktadır. Örneğin çocuklarımızın Watsapp, facebook instagram ve benzeri sosyal ağlarını takibini yapabileceğinizi bunu yapmak için kullanabileceğimiz programları cazip kelimelerle sunum yaparak bizlerin o anki psikolojik durumumuzdan faydalanmak için sabırsızlıkla bekleyen kötü niyetli kişilerin eline düşebiliriz. Hatta bu ve benzeri programlar dışında kalan o an bize faydalı olduğunu düşündüğümüz birçok masum programlarla bile bu kişilerin ağlarına düşebiliriz. O nedenle bu ve benzeri programları kullanmadan önce çok dikkatli olmalıyız. Mümkünse görüşlerine güvendiğimiz uzmanlardan yardımlarını almalıyız. İllegal faaliyetlere yönelik hiçbir programı indirip, yüklememeliyiz. 

İnternet'e yalnızca gerektiğinde bağlanmalıyız. Kullanmadığımızda cihazımızın internet bağlantısını mutlaka kesmeli ve cihazımızın Wi-Fi ağına otomatik olarak bağlanacak şekilde yapılandırılmadığından emin olmalıyız. Kontrol kesinlikle bizde olmalıdır. Ayrıca bu henüz bir iddia olmakla birlikte kanıtlanmış değildir. Ancak çeşitli siteler, internet üzerinden çeşitli programlar aracılığıyla bizleri dinliyor olabilir ve bizleri hissettirmeden ihtiyaçlarımıza göre çeşitli sitelere, yönlendirebilir ve bizleri dolandırıcıların kucağına atabilir. (3)

İnternette Gezinen Çocuklarımız İçin Tavsiyeler

Kişisel bilgilerinizi gizli tutunuz.

İnternette gezinirken gerçek adınızı, adresinizi, telefon numaranızı, doğum gününüzü, şifrelerinizi ve okulunuzun adını belirtmeyiniz.

Çevrimiçi bir şey göndermeden veya söylemeden önce lütfen iki kez düşününüz.

Uygunsuz bir şey görürseniz, bunu web sitesinin uygunsuzluğu bildir kutucuğunda bildiriniz ve aile büyükleriniz başta olmak üzere öğretmenleriniz güvendiğiniz yetişkinlere söyleyiniz. Çevrimiçi veya çevrimdışı zorbalığa kesinlikle tahammül etmeyiniz.

Kişisel bilgilerinizi e-posta hesabınızı isteyen bir e-posta alırsanız, ebeveynlerimizi konu hakkında mutlaka bilgilendiriniz.

Bazı e-postalar, bir kulüp veya okuldan gönderilmiş gibi yada resmi bir evrak gibi görünebilir, ancak bu durum kişisel bilgilerinizi almak için uygulanan çeşitli hilelerden birisi olabilir. Sahte e-postalar acil cevap alma isteğinde ve aceleci tutum sergiler. Sizden kişisel bilgileriniz hakkında derhal yanıt vermenizi ister.

Kimliğinizi korumak için gerçek adınız olmayan bir takma ad veya e-posta adresi seçiniz. Örneğin, "aliasili" yerine al02asi09 gibi bir mail adı seçebilirsiniz.

Harf, rakam ve karakterlerin birleşimini kullanan sekiz veya daha fazla karakterden oluşan ve unutmayacağınız güçlü şifreler oluş turunuz. Şifrelerinizi aile bireyleriniz dışında kimseyle paylaşmayın.

Tıklamadan önce düşününüz, yabancılardan gelen e-postaları açmayınız ve yabancı sitelerden gelen bağlantıları tıklamayınız.

Çocuklar için Genel Çevrimiçi Ortak Kurallar

Tanımadığınız kimselerle kesinlikle çevrim içi iletişim kurmayın. Bir yabancının sizinle sohbet, e-posta veya kısa mesaj yoluyla iletişim kurması durumunda ebeveyninize, öğretmeninize veya güvendiğiniz yetişkinlere söyleyin. Aynen trafik kurallarında olduğu gibi Dijital alanlarda da bir caddeyi geçmeden önce her yönüyle bakın ve kontrol edin. Ailenizin onayı olmadan bilmediğiniz yayınlar içeren sitelerde sunulan program ve yarışmalara katılmayın, bilmediğiniz kulüp ve derneklere üye olmayın ve kişisel bilgilerinizi kesinlikle hiçbir kimseyle paylaşmayın, e-posta adresi, yaş, telefon numarası ve sizin hakkınızda kişisel olması gereken bilgileriniz isteyen kişi veya kuruluşu kontrol etmeden büyüklerinize danışmadan hiçbir şekilde bilgi vermeyin.

Bir mesaj aracılığı ile tarafınıza gönderilen mesajları çok iyi bir teklif sunuyor olsa bile hatta size çok önemli bir şey kazandığınızı belirtiyorsa büyük olasılıkla önemli değildir. Geri planında sizi kandırmaya çalışıyor olabilir. Bu mesaj bir hırsızlığın, hilenin işareti olabilir. Örneğin, bir mail aracılığıyla kişisel verileriniz karşılığında bir cep telefonu, para veya konser bileti kazandığınız beyan ederse, herhangi bir hediye alamayacağınız gibi saldırganlar e-postanıza ve sosyal ağlardaki sayfalarınıza erişebilecektir. Başka bir tehlikede, indirilen dosya veya uygulamalardır. İlginç bir uygulama ile birlikte, kötü amaçlı yazılım veya casus yazılım alma riskiyle karşı karşıya kalabilirsiniz.

Ebeveynler İçin İpuçları

Çocuklarınıza internet güvenliği ve bilişim suçları ve tehditler hakkında yılmadan usanmadan bilgi veriniz. Tehlikeleri anlatınız ve önce kendinizi sonra çocuklarınızı bilişim suçlarına yönelik olarak bilinçlen diriniz. Hepimiz çocuklarımızın İnternet'te çevrim içi vakit geçirmesini ve internet üzerinden öğrenme fırsatlarından yararlanmasını isteriz. Ancak çocuklarımızın güvende olması bizim için çok daha önemlidir. Çocuklarımızı internet üzerindeki tehlikelerden korumak için, çevrim içi tehlikeleri ve tehditler ile risklerin neler olduğunu, nasıl tanımlanacağını çocukların anlayacağı bir dille basit ve anlaşılır bir ifade kullanacak şekilde anlatmamız gerekmektedir. 

Ebeveynlerin çocuklarıyla internette nasıl güvenli zaman geçirecekleri hakkında konuşmaları, internet üzerinden cihazlarına bir yazılım vasıtasıyla nasıl erişebileceklerini, kötü niyetli kişilerin oluşturduğu siteler hakkında konuşmalarını, izah etmelerini, siber saldırganlığın biçimlerini, çeşitlerini ve diğer gerekli konuları açıklamaları ve öğretmeleri hayati bir önem taşıyabilir. Çocuklarımızla İnternet tehditleri hakkında çevrimiçi etkinliklerde başlarına gelebilecek sorunlara ve risklere dair ne kadar çok konuşursanız, gördüklerini veya duyduklarını anlamaları o kadar kolay olacaktır. İnternet üzerinde yaptıkları faaliyetlerde daha dikkatli ve titiz davranacaklardır. Başlarına gelen her hangi bir sorunu, önemli, önemsiz olduğuna bakmaksızın bizlere anlatacaklar ve öğrenmeye devam edeceklerdir. Bu iletişim sayesinde bizlerinde çocuklarımızın internet'te gezindiği esnada nerelerde dolaştığına dair bilgi sahibi olmamız kolaylaşacaktır.

Çocuklarımız İçin İnternette Geçirecekleri Zamanın Bir Sınırı Olmalıdır.

İnternet çocuklar için çok etkileyici hatta büyüleyici bir dünya olabilir, ancak ebeveynler çocuklarının internet'te ne kadar zaman geçirdikleri konusunda bir sınır belirlemelidir. Çocuklar genellikle ders çalışma bahanesiyle bütün gece ayakta kalıp, internette gezinmek isteyecektir. İnternet'te sörf yaparak ertesi gün yaşadıkları heyecanı okul ve çevresindeki arkadaşları ile paylaşıp, bir etkileşim içine gireceklerdir. Bu eğilimi ancak çocuklarınızı takip ettiğiniz zaman fark edebiliriz. İnternet üzerinde kullanım ve zamanla ilgili kısıtlamalar belirleyen aileler çocuklarını da bu sayede kontrol altına alarak, çocuklarının internet erişimini belli bir saate sonlanmasını sağlayabilirler. Çocuklarınıza taşınabilir cihazlarında, cep telefonlarında bilgisayarlarında geçirebilecekleri zamanı açıkça belirtmelisiniz. Ebeveynler ayrıca çocukların İnternet'te sörf yaparken hangi tür sitelere girebileceklerini, neler yapabileceklerini ve yapamayacaklarını netleştirmeli, gerekirse bu konuya yönelik uzman görüşü alarak çocuklarının ellerinde bulunan cihazların belirli zamanlarda yada belirli sitelere girişlerini engelleyici destek programlar yüklenmesini sağlamalıdır.

Çocuklarımızla ilgili her konuda sabırlı olmalı ve çocuklarımızı dinlemeyi öğrenmeliyiz. Çocuklarımıza karşı hoş görülü olmanın yanı sıra onları tehlikelerden korumak adına gerektiği zamanlarda sert ve net olmalıyız. İnternet üzerinde bulunan sitelerde bulunan platformlarda açılan tartışma konularının veya yorumların nereye gideceğini veya sosyal ağlarda ne tür insanların bulacağını, çocuklarımızdan neler isteyeceklerini, zararlı olup, olmadıklarını her zaman tahmin edemeyiz. Çocuklarınızın bilgisayarlarını, akıllı telefonlarını veya İnternet'e bağlı diğer cihazlarını günlük olarak rutin bir şekilde kontrol etmeliyiz, gerekiyorsa bu kontroller için ebeveyn kontrol programları yükleyerek yapmalıyız. Ancak yaptığımız kontroller bile çocuklarımızla bir iletişimimiz yoksa onları yeteri kadar dinlemiyorsak çocuklarımızı yeteri kadar koruyup, güvenliklerini sağlayamayız. Çocuklarımızın genel olarak karşılaştığı sorunların başında çevrim içi istismar sorunları başta olmak üzere siber zorbalık ve kimlik hırsızlığı gelmektedir. 

Çocuklarımız hakkında gerçekten ne kadar bilgimiz var? Çocuklarımız hakkında ne biliyoruz. Bu gün onlara bir sarkıntılık yapan ya da istismar eden odumu? Dürüst olmak gerekirse, çok fazla değil, çünkü çocuklar her zaman kontrolümüz altında değiller ve dikkatimizi çekmeden çocuklarımıza yaklaşıp onları istismar etmek isteyen kötü niyetli insanlar olacaktır. Çocuklarımızla bizler ilgilenmezsek, ilgileniyormuş gibi görünen zararlı ve kötü niyetli insanlar olabilir. Bu nedenle, sabırlı olmanızı ve çocuklarınızı dinlemenizi önemle tavsiye ederim. Çocuklarımızın size kullandıkları sosyal ağlar hakkında veya youtube popülaritesi yükselen videolar ya da yotuberların en son videoları hakkında sizinle konuşmalarına izin verin ve lütfen sıkılmadan onları dinleyin, anlattıkları şeylere hemen öfkelenmeyiniz. Çocuklarımızın internet alışkanlıkları hakkında bilgi almamızın en kolay yolu, çocuklarımızı dinlemek bilgisayarlarını izlemek ve tarama geçmişlerini kontrol etmek, bizler için zaman kaybı değildir. Çünkü çocuklarımız bizlerin en önemli varlıklarıdır. Çocuklarımızı korumak, takip etmek bizlerin ön önemli sorumlulukları arasındadır.

Bizler sosyal ağlar hakkında çok fazla şey bilmeye biliriz. Ancak konuyla ilgili güvendiğimiz uzman kişilerden destek alabiliriz. Çocuklarımızın internet üzerinde geçirdiği vakitle ilgili olarak konuşmasına izin verirseniz, çocuklarınız bütün her şeyi sizlerle eksiksiz anlatacak ve paylaşacaktır. Ancak hemen öfkelenirsek ya da, işim var sonra konuşalım dersek, ayağımıza gelen fırsatı kaçırmış olabiliriz. Lütfen ne kadar yorgun olursanız olun çocuklarınızı dinlemekten asla kaçınmayın, bazen kaçırdığınız bir konu çocuğunuzun hayatına mal olabilir. 

Çocuklarımız bizlere öğretir edasıyla konuları anlatmayı çok severler. Bu bizler için çok sevindirici ve eğlenceli bir durum olmalı, çocuklar anlatırken bizlere bir öğretmen gibi davranmaktan çok hoşlanırlar. Bu onlar için heyecan verici bir oyun olabileceği gibi çocuklarımızla aramızdaki iletişimi yakalamamızı ve devam ettirmemizi de sağlayacaktır.

Kaynaklar

(1)https://www.google.com/search?q=Siber+terimi+sibernetik&oq=Siber+terimi+sibernetik&aqs=chrome..69i57.1509j0j8&sourceid=chrome&ie=UTF-8

(2) https://www.ekizer.net/tckda-bilisim-suclari/

(3) https://www.bbc.com/turkce/haberler/2016/03/160302_casus_akilli_telefon

Saygılarımla .

Ali Aşılı

Related Articles